تب نوزاد یکی از نگرانیهای رایج والدین پس از گذراندن دوران بارداری است که ممکن است در اثر عوامل مختلفی از جمله عفونتها، واکنشهای ایمنی بدن، دندان درآوردن یا سایر شرایط ایجاد شود. تب در نوزادان بهعنوان نشانهای از مبارزه سیستم ایمنی با عوامل بیماریزا محسوب میشود، اما در برخی موارد میتواند نشانهای از مشکلات جدیتر باشد که نیاز به بررسی و درمان فوری دارد.
در این مقاله، ابتدا علائم و علل تب نوزاد را بررسی خواهیم کرد، سپس ارتباط تب نوزاد با دندان درآوردن، انواع پرخطر تب نوزاد و راههای پایین آوردن تب نوزاد را توضیح خواهیم داد.
همچنین، روشهای اندازهگیری درجه تب نوزاد، زمان مراجعه به پزشک و راههای تشخیص تب مورد بررسی قرار خواهند گرفت تا والدین بتوانند با آگاهی بیشتر، بهترین تصمیم را برای سلامت نوزاد خود بگیرند.
اگر برای درمان تب نوزادان نیاز به مشاوره دارید، میتوانید با دانلود اپلیکیشن بارداری آواکیدز با بهترین مشاوران متخصص در ارتباط باشید.
علائم تب نوزاد
تب نوزاد میتواند علائم مختلفی داشته باشد که بسته به شدت و علت آن متفاوت است. مهمترین نشانههای تب در نوزادان شامل موارد زیر است:
- افزایش دمای بدن: یکی از اولین نشانههای تب نوزاد، بالا رفتن دمای بدن بیش از ۳۸ درجه سانتیگراد است.
- بیقراری و گریه بیشازحد: نوزادانی که دچار تب میشوند، معمولاً بیقرار بوده و بیشتر از حد معمول گریه میکنند.
- بیحالی و کاهش فعالیت: اگر تب نوزاد بالا باشد، ممکن است نوزاد دچار ضعف، خستگی و بیحالی شود.
- کاهش اشتها: یکی دیگر از نشانههای تب در نوزادان کاهش میل به شیر خوردن یا غذا خوردن است.
- مشکلات خواب: نوزادانی که دچار تب هستند، معمولاً دچار خواب نامنظم و بیقراری در خواب میشوند.
- تعریق بیشازحد یا لرز: برخی نوزادان هنگام تب دچار تعریق یا لرز میشوند که نشاندهنده تلاش بدن برای تنظیم دما است.
اگر تب نوزاد بیش از ۴۸ ساعت ادامه داشته باشد یا همراه با علائم دیگری مانند استفراغ، اسهال، تنگی نفس، بیحالی شدید یا تشنج باشد، والدین باید سریعاً به پزشک مراجعه کنند.
علل ابتلا به تب در نوزادان
تب در نوزادان میتواند به دلایل مختلفی ایجاد شود که برخی از آنها بیخطر و برخی دیگر نیاز به بررسی پزشکی دارند. مهمترین علل تب نوزاد شامل موارد زیر هستند:
1. عفونتهای ویروسی: بسیاری از تبهای نوزادان به دلیل عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی، آنفولانزا یا کروناویروس ایجاد میشوند.
2. عفونتهای باکتریایی: برخی تبهای نوزادان ناشی از عفونتهای باکتریایی مانند عفونت گوش، عفونتهای ادراری یا ذاتالریه هستند که نیاز به درمان با آنتیبیوتیک دارند.
3. واکسیناسیون: برخی از واکسنها میتوانند باعث تب خفیف در نوزادان شوند که معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف میشود.
4. گرمای بیشازحد محیط: پوشاندن لباسهای زیاد یا قرار گرفتن در محیط گرم میتواند باعث افزایش دمای بدن نوزاد شود.
5. التهاب بدن: برخی از شرایط خاص مانند بیماریهای التهابی یا اختلالات خودایمنی میتوانند باعث افزایش دمای بدن و تب نوزاد شوند.
ارتباط تب نوزاد با دندان درآوردن
تب نوزاد یکی از علائمی است که بسیاری از والدین هنگام دندان درآوردن نوزادان مشاهده میکنند. در این دوره، بدن نوزاد به دلیل التهاب لثهها و فشار ناشی از رشد دندانهای شیری، واکنشهایی مانند بیقراری، افزایش ترشح بزاق و در برخی موارد تب در نوزادان را نشان میدهد. بااینحال، تب ناشی از دندان درآوردن معمولاً خفیف بوده و دمای بدن نوزاد معمولاً کمتر از ۳۸.۵ درجه سانتیگراد باقی میماند.
والدین اغلب متوجه میشوند که هنگام دندان درآوردن، نوزاد بدخلقتر، بیقرار و تحریکپذیرتر از حد معمول است. همچنین، جویدن اشیا، افزایش میزان بزاق دهان و تورم لثهها از علائم رایج این دوره هستند.
تب نوزاد در این مرحله میتواند ناشی از افزایش التهاب لثهها و فعالیت سیستم ایمنی بدن باشد، اما اگر این تب در نوزادان طولانی شود یا از حد طبیعی بالاتر برود، باید دلایل دیگر مورد بررسی قرار گیرد.
اگر تب نوزاد هنگام دندان درآوردن از ۳۹ درجه سانتیگراد فراتر رود، احتمال دارد که علت دیگری مانند عفونتهای ویروسی یا باکتریایی باعث ایجاد تب شده باشد. والدین باید علائم دیگری مانند استفراغ، اسهال، بثورات پوستی، بیحالی شدید یا کاهش اشتها را بررسی کنند. این علائم ممکن است نشاندهنده وجود یک بیماری دیگر باشند که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
برخی از والدین تصور میکنند که تب در نوزادان هنگام دندان درآوردن کاملاً طبیعی است، اما پزشکان توصیه میکنند که اگر دمای بدن نوزاد از حد طبیعی بالاتر رفت، نباید تنها به دندان درآوردن بهعنوان علت آن اکتفا کرد.
دندان درآوردن معمولاً باعث تبهای خفیف و کوتاهمدت میشود، اما تب بالا و مداوم نوزاد میتواند نشانهای از مشکلات جدیتر مانند عفونتهای ویروسی یا بیماریهای التهابی باشد.
یکی دیگر از دلایلی که ممکن است باعث تب نوزاد در هنگام دندان درآوردن شود، کاهش ایمنی بدن نوزاد در این دوره است. در این زمان، نوزاد ممکن است بیشتر از حد معمول دستها و اشیا را به دهان ببرد که این کار میتواند احتمال ورود میکروبها و ویروسها به بدن او را افزایش دهد.
در نتیجه، احتمال ابتلا به عفونتهای خفیف یا حتی بیماریهایی مانند سرماخوردگی بیشتر میشود که میتواند منجر به تب نوزاد شود.
برای کاهش تب نوزاد در این دوره، والدین میتوانند از روشهایی مانند ماساژ آرام لثهها با دست تمیز یا پارچه خنک، استفاده از دندانگیرهای مخصوص و تغذیه مناسب استفاده کنند.
همچنین، دادن مایعات کافی مانند شیر مادر و آب (برای نوزادان بالای ۶ ماه) میتواند به کاهش التهاب و تنظیم دمای بدن نوزاد کمک کند. درصورتیکه تب در نوزادان طولانی شود یا همراه با علائم خطرناک باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
در نهایت، اگرچه تب نوزاد ممکن است هنگام دندان درآوردن رخ دهد، اما این نوع تب معمولاً خفیف و زودگذر است. والدین باید مراقب سایر علائم نگرانکننده باشند و در صورت افزایش شدید دمای بدن، طولانی شدن تب نوزاد یا همراه شدن آن با مشکلات دیگر مانند استفراغ و تنگی نفس، بلافاصله با پزشک مشورت کنند.
تشخیص درست علت تب میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند و به حفظ سلامت نوزاد کمک نماید.
انواع پرخطر تب نوزاد
برخی از انواع تب نوزاد میتوانند نشانهای از بیماریهای جدی باشند. مهمترین انواع پرخطر تب در نوزادان شامل موارد زیر است:
- تب بالاتر از ۳۹ درجه سانتیگراد که بیش از ۴۸ ساعت ادامه دارد.
- تب همراه با تشنج که میتواند نشانهای از بیماریهای عصبی یا عفونتهای شدید باشد.
- تب همراه با علائم شدید مانند استفراغ، کاهش هوشیاری، بیحالی یا تنگی نفس.
- تب در نوزادان کمتر از ۳ ماه که میتواند خطرناک باشد و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
اندازه گیری درجه تب نوزاد
برای بررسی تب نوزاد، والدین باید از دماسنج دیجیتال یا دماسنج مخصوص نوزادان استفاده کنند. روشهای اندازهگیری تب شامل موارد زیر است:
1. اندازهگیری از طریق مقعد: دقیقترین روش برای نوزادان کمتر از ۳ ماه است.
2. اندازهگیری از طریق دهان: برای نوزادان بزرگتر مناسب است.
3. اندازهگیری از طریق گوش یا پیشانی: روش سریع اما کمتر دقیق است.
اگر دمای بدن نوزاد بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد باشد، او دچار تب شده و نیاز به مراقبت دارد.
راه های پایین آوردن تب نوزاد
تب نوزاد یکی از مشکلاتی است که میتواند والدین را نگران کند، اما در بسیاری از موارد، این تب خفیف بوده و میتوان با روشهای ساده آن را کاهش داد. کاهش دمای بدن نوزاد به جلوگیری از مشکلات ناشی از تب در نوزادان کمک میکند و باعث بهبود حال عمومی او میشود.
روشهای مختلفی برای پایین آوردن تب نوزاد وجود دارد که برخی از آنها شامل مصرف مایعات، استفاده از کمپرس آب ولرم، پوشاندن لباسهای مناسب، تهویه مناسب اتاق و استفاده از داروهای تببر تحت نظر پزشک است.
یکی از مهمترین اقداماتی که والدین میتوانند برای کاهش تب نوزاد انجام دهند، دادن مایعات کافی به نوزاد است. نوزادانی که دچار تب در نوزادان میشوند، ممکن است دچار کمآبی شوند که این وضعیت میتواند شرایط را بدتر کند.
شیر مادر و شیر خشک بهترین منابع تأمین مایعات برای نوزادان هستند و باعث حفظ رطوبت بدن و کاهش درجه تب نوزاد میشوند. درصورتیکه نوزاد بالای ۶ ماه باشد، میتوان مقدار کمی آب جوشیده خنکشده نیز به رژیم او اضافه کرد.
استفاده از کمپرس آب ولرم روی پیشانی و بدن نوزاد یکی دیگر از راههای مؤثر برای کاهش تب نوزاد است. برخلاف تصور برخی از والدین، استفاده از آب سرد یا یخ توصیه نمیشود، زیرا این کار میتواند باعث انقباض عروق و افزایش دمای داخلی بدن نوزاد شود. بهترین روش این است که یک حوله نخی را با آب ولرم مرطوب کرده و روی پیشانی، گردن و بدن نوزاد قرار دهید تا دمای بدن او بهآرامی کاهش یابد.
استفاده از لباسهای نازک و سبک نیز در کاهش تب نوزاد مؤثر است. برخی والدین هنگام مواجهه با تب در نوزادان، نوزاد را با لباسهای زیاد میپوشانند یا او را در پتوهای ضخیم قرار میدهند، اما این کار میتواند باعث افزایش دمای بدن و تشدید تب شود.
بهتر است نوزاد را با لباسهای سبک و نخی بپوشانید تا گرمای بدن او بتواند بهراحتی دفع شود. همچنین، میتوان برای کمک به کاهش تب نوزاد، از یک پنکه با سرعت کم و دور از بدن نوزاد استفاده کرد تا هوا بهخوبی در جریان باشد.
تهویه مناسب اتاق نوزاد یکی دیگر از راههای مؤثر برای کاهش تب نوزاد است. دمای مناسب برای اتاق نوزاد در هنگام بیماری باید بین ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتیگراد باشد. استفاده از دستگاه بخور سرد نیز میتواند به تنظیم رطوبت هوا و کاهش تب در نوزادان کمک کند.
علاوهبر این، والدین باید از گرم شدن بیشازحد اتاق نوزاد جلوگیری کرده و مطمئن شوند که هوای تازه بهاندازه کافی در اتاق جریان دارد.
در مواردی که تب نوزاد بیش از حد بالا میرود یا باعث ناراحتی شدید نوزاد میشود، استفاده از داروهای تببر تحت نظر پزشک توصیه میشود. داروهایی مانند استامینوفن مخصوص نوزادان میتوانند به کاهش دمای بدن کمک کنند.
مقدار و نحوه مصرف این داروها باید حتماً توسط پزشک تعیین شود، زیرا مصرف خودسرانه داروهای تببر ممکن است عوارض جانبی داشته باشد. در برخی موارد، پزشک ممکن است داروهای دیگری مانند ایبوپروفن (برای نوزادان بالای ۶ ماه) را توصیه کند.
والدین باید در هنگام کاهش تب نوزاد، به علائم دیگر نیز توجه کنند. اگر نوزاد همچنان بیحال است، دچار مشکلات تنفسی شده یا تب او بیش از ۴۸ ساعت ادامه دارد، مراجعه به پزشک ضروری است. همچنین، اگر تب نوزاد همراه با تشنج، استفراغ شدید، تنگی نفس یا رنگپریدگی شدید باشد، باید هرچه سریعتر به پزشک مراجعه شود.
در نهایت، تب نوزاد در بیشتر موارد قابلکنترل است و والدین میتوانند با روشهای طبیعی و مراقبتی، آن را کاهش دهند. رعایت نکاتی مانند دادن مایعات کافی، استفاده از کمپرس آب ولرم، تهویه مناسب اتاق و انتخاب لباسهای سبک میتواند به تنظیم دمای بدن نوزاد کمک کند.
درصورتیکه تب نوزاد طولانی شد یا همراه با علائم هشداردهنده بود، مشورت با پزشک بهترین اقدام خواهد بود تا علت اصلی تب مشخص شود و درمان مناسب انجام گیرد.
چه موقع باید برای تب در نوزادان به پزشک مراجعه کنید؟
تب نوزاد معمولاً یک واکنش طبیعی بدن به عفونتها یا سایر عوامل محرک است، اما در برخی شرایط، این تب میتواند نشانهای از یک مشکل جدی باشد که نیاز به بررسی پزشکی دارد.
یکی از مهمترین معیارهایی که والدین باید به آن توجه کنند، میزان دمای بدن نوزاد و مدتزمان تب است. اگر دمای بدن نوزاد کمتر از ۳ ماه بالاتر از ۳۸ درجه سانتیگراد باشد، مراجعه به پزشک ضروری است، زیرا سیستم ایمنی نوزادان در این سن هنوز کامل نشده و احتمال بروز عفونتهای جدی مانند مننژیت یا سپسیس وجود دارد.
برای نوزادان بزرگتر از ۳ ماه، اگر دمای بدن آنها به بالای ۳۹ درجه سانتیگراد برسد، والدین باید این مسئله را جدی بگیرند. تب بالا در نوزادان میتواند نشاندهنده بیماریهایی مانند ذاتالریه، عفونتهای ادراری یا مشکلات ویروسی و باکتریایی شدید باشد.
اگر تب نوزاد طولانی شود یا به درمانهای خانگی پاسخ ندهد، مراجعه به پزشک ضروری است تا علت اصلی تب مشخص شود و در صورت نیاز، اقدامات درمانی انجام شود.
یکی دیگر از شرایطی که نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد، تب نوزاد همراه با تشنج، استفراغ مکرر، تنگی نفس یا بیحالی شدید است. تشنج ناشی از تب در برخی نوزادان رخ میدهد و میتواند نشانهای از مشکلات عصبی یا عفونتهای شدید مغزی مانند مننژیت باشد.
همچنین، اگر تب در نوزادان با علائمی مانند تنفس سریع، خسخس سینه یا مشکل در نفس کشیدن همراه باشد، والدین باید بلافاصله با پزشک مشورت کنند، زیرا این علائم ممکن است نشاندهنده عفونتهای ریوی یا انسداد مجاری تنفسی باشد.
مدتزمان تب نیز یکی از عوامل مهمی است که والدین باید به آن توجه کنند. اگر تب نوزاد بیش از ۴۸ ساعت ادامه داشته باشد و به درمانهای خانگی پاسخ ندهد، مراجعه به پزشک ضروری است.
برخی از بیماریهای ویروسی معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت تب ایجاد میکنند و سپس بهبود مییابند، اما اگر تب در نوزادان بیش از این مدت ادامه پیدا کند، احتمال دارد که عفونت باکتریایی جدیتری در بدن نوزاد وجود داشته باشد که نیاز به آزمایشهای پزشکی و تجویز داروهای مناسب دارد.
یکی از نگرانیهای اصلی والدین هنگام تب نوزاد، کاهش اشتها، بیحالی شدید و کمبود مایعات بدن است. اگر نوزاد دچار خشکی دهان، کاهش میزان ادرار، خوابآلودگی بیشازحد یا ناتوانی در شیر خوردن شود، احتمال کمآبی بدن وجود دارد که میتواند وضعیت نوزاد را بحرانی کند.
در این شرایط، مراجعه به پزشک ضروری است تا نوزاد تحت مراقبت ویژه قرار گیرد و در صورت نیاز، سرم درمانی برای جبران مایعات از دسترفته انجام شود.
در نهایت، والدین باید همیشه به رفتار و واکنشهای نوزاد هنگام تب توجه داشته باشند. اگر نوزاد در کنار تب بالا، بیقرار است، به تماسهای محیطی واکنش نشان نمیدهد یا دچار رنگپریدگی و ضعف شدید شده است، بهتر است بدون تأخیر به پزشک مراجعه شود.
تشخیص زودهنگام علت تب نوزاد و دریافت درمان مناسب، میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند و سلامت نوزاد را حفظ نماید.
روش های تشخیص تب در نوزاد چیست؟
تشخیص تب نوزاد و علت آن یکی از مهمترین مراحل در درمان این مشکل است. پزشک معمولاً برای بررسی دقیق تب در نوزادان از چندین روش مختلف استفاده میکند تا مشخص شود که آیا تب نوزاد ناشی از یک بیماری جدی است یا یک واکنش طبیعی بدن به عوامل محیطی.
تشخیص صحیح و زودهنگام میتواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند و به درمان سریعتر نوزاد کمک نماید.
یکی از اولین روشهایی که پزشک برای تشخیص تب نوزاد استفاده میکند، معاینه بالینی است. در این مرحله، پزشک علائم همراه با تب را بررسی میکند، مانند بیقراری، بیحالی، کاهش اشتها، مشکلات تنفسی، بثورات پوستی و تغییرات رفتاری.
همچنین، پزشک ممکن است گوشها، گلوی نوزاد و قفسه سینه را بررسی کند تا نشانههای احتمالی عفونتهای تنفسی یا عفونتهای دیگر را شناسایی کند. معاینه فیزیکی یکی از مهمترین ابزارهای پزشک برای تشخیص اولیه تب در نوزادان است.
در برخی موارد، پزشک برای بررسی دقیقتر علت تب نوزاد، آزمایش خون و ادرار تجویز میکند. آزمایش خون میتواند مشخص کند که آیا عفونت باکتریایی یا ویروسی عامل تب در نوزادان است؟ سطح گلبولهای سفید خون در آزمایش نشان میدهد که بدن نوزاد در حال مبارزه با یک عفونت است یا خیر.
اگر پزشک مشکوک به عفونت ادراری باشد، آزمایش ادرار نیز انجام میشود، زیرا عفونتهای ادراری میتوانند یکی از علل تب نوزاد باشند، بهویژه اگر علائم دیگری مانند بیقراری شدید، تغییر رنگ ادرار یا کاهش میزان ادرار وجود داشته باشد.
درصورتیکه پزشک مشکوک به عفونتهای جدیتر مانند ذاتالریه یا عفونتهای مغزی باشد، ممکن است تصویربرداری پزشکی مانند رادیوگرافی قفسه سینه یا سونوگرافی انجام شود.
رادیوگرافی قفسه سینه معمولاً برای بررسی عفونتهای ریوی و ذاتالریه استفاده میشود، زیرا این بیماری میتواند از دلایل تب نوزاد باشد. همچنین، در مواردی که پزشک احتمال عفونت مغزی مانند مننژیت را بدهد، ممکن است نمونهگیری از مایع مغزی نخاعی (LP) را توصیه کند.
یکی دیگر از روشهای مهم برای تشخیص تب در نوزادان، بررسی نحوه پاسخ بدن به داروهای تببر است. در برخی موارد، اگر تب نوزاد با مصرف داروهای تببر مانند استامینوفن مخصوص نوزادان کاهش نیابد و دوباره به سطح بالا بازگردد، ممکن است نشانهای از وجود عفونتهای جدیتر مانند عفونتهای باکتریایی شدید باشد. پزشک ممکن است در چنین شرایطی آزمایشهای بیشتری را تجویز کند.
سابقه پزشکی و بررسی شرایط محیطی نوزاد نیز نقش مهمی در تشخیص تب نوزاد دارد. پزشک از والدین سؤالاتی درباره تاریخچه واکسیناسیون نوزاد، قرار گرفتن در معرض افراد بیمار، میزان مصرف مایعات و تغییرات رفتاری اخیر میپرسد.
این اطلاعات میتوانند به پزشک کمک کنند تا علت احتمالی تب در نوزادان را مشخص کند و بررسیهای دقیقتری انجام دهد.
در برخی موارد، پزشک ممکن است آزمایش مدفوع را برای بررسی عفونتهای گوارشی تجویز کند، بهویژه اگر تب نوزاد با اسهال، استفراغ یا بیحالی شدید همراه باشد. عفونتهای گوارشی ناشی از ویروسها یا باکتریها میتوانند باعث تب در نوزادان شوند و تشخیص زودهنگام آنها میتواند از کمآبی بدن و مشکلات گوارشی جلوگیری کند.
در نهایت، ترکیب تمامی روشهای فوق به پزشک کمک میکند تا علت اصلی تب نوزاد را بهدقت تشخیص دهد و درمان مناسب را ارائه کند. والدین باید به یاد داشته باشند که اگر تب در نوزادان بیش از ۴۸ ساعت ادامه پیدا کند یا همراه با علائم نگرانکننده باشد، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنند.
تشخیص زودهنگام و درمان مناسب میتواند از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کند و به بهبود سریعتر نوزاد کمک کند.
سخن نهایی
تب نوزاد معمولاً نشانهای از مبارزه بدن با عوامل بیماریزا است، اما در برخی موارد ممکن است نشاندهنده مشکلات جدیتر باشد. والدین باید با توجه به علائم همراه با تب، اقدامات مناسب را انجام داده و در صورت لزوم، به پزشک مراجعه کنند.
سوالات متداول
۱. آیا تب نوزاد همیشه خطرناک است؟
خیر، اما اگر همراه با علائم جدی باشد، نیاز به بررسی دارد.
۲. چگونه میتوان دمای بدن نوزاد را دقیق اندازه گرفت؟
بهترین روش برای نوزادان کمتر از ۳ ماه، استفاده از دماسنج مقعدی است.
۳. آیا دندان درآوردن باعث تب نوزاد میشود؟
بله، اما معمولاً تب خفیف و کوتاهمدت ایجاد میکند.