برفک دهان نوزاد یکی از مشکلات رایج در میان نوزادان و شیرخواران پس از گذراندن دوران بارداری است که اغلب در هفتههای اول زندگی ظاهر میشود. این عارضه ناشی از رشد بیشازحد قارچ کاندیدا آلبیکنس در دهان نوزاد است.
این برفک معمولاً بهصورت لکههای سفید یا زردرنگ روی زبان، لثهها، داخل گونهها و سقف دهان دیده میشود. برفک دهان شیرخوار معمولاً بیخطر است، اما در برخی موارد میتواند باعث ناراحتی، امتناع از شیر خوردن و حتی انتقال عفونت به مادر در هنگام شیردهی شود.
والدین ممکن است متوجه شوند که برفک دهان نوزاد باعث بیقراری و کاهش اشتها در کودک شده و فرایند شیردهی را دشوار میکند. عوامل مختلفی مانند سیستم ایمنی ضعیف نوزاد، مصرف آنتیبیوتیکها، عدم رعایت بهداشت دهان و استفاده از پستانک یا شیشهشیر آلوده میتوانند زمینه را برای رشد این قارچ فراهم کنند.
در این مقاله، به بررسی علائم، علل و روشهای درمان برفک دهان نوزاد میپردازیم. همچنین، راهکارهای مؤثر برای پیشگیری از برفک دهان شیرخوار و عوارض احتمالی آن را بررسی خواهیم کرد. اگر شما هم به دنبال اطلاعات کامل درباره برفک دهان نوزاد هستید، این مقاله میتواند راهنمای جامعی برای شما باشد.
اگر برای رفع برفک دهانی نوزاد و شیرخوار نیاز به مشاوره دارید، میتوانید با دانلود اپلیکیشن بارداری آواکیدز با بهترین مشاوران متخصص در ارتباط باشید.
علائم و نشانههای برفک دهان نوزاد |
---|
لکههای سفید یا زرد رنگ در داخل دهان |
عدم تمایل به شیر خوردن |
قرمزی و التهاب دهان |
ترکهای گوشه دهان |
پوشش سفید روی زبان |
برفک دهان نوزاد چیست؟
برفک دهان نوزاد یک عفونت قارچی شایع است که توسط قارچ کاندیدا آلبیکنس ایجاد میشود. این عارضه اغلب در نوزادان و شیرخواران زیر 6 ماه دیده میشود و بهصورت لکههای سفید یا کرمرنگ در دهان، زبان، لثه و داخل گونهها ظاهر میشود.
برفک دهان شیرخوار معمولاً بیخطر است، اما اگر درمان نشود، ممکن است منجر به ناراحتی هنگام شیر خوردن، کاهش اشتها و حتی انتقال به مادر در هنگام شیردهی شود.
برفک دهان نوزاد میتواند به دلایل مختلفی مانند ضعف سیستم ایمنی، مصرف آنتیبیوتیکها یا رعایت نکردن بهداشت دهان ایجاد شود.
این عفونت معمولاً بهراحتی تشخیص داده میشود و در بیشتر موارد با روشهای ساده قابل درمان است. شناخت دقیق علائم، علل و روشهای درمان برفک دهان نوزاد به والدین کمک میکند تا این مشکل را بهموقع تشخیص داده و برای درمان آن اقدام کنند.
علائم و نشانههای برفک دهان نوزاد
برفک دهان نوزاد علائم مشخصی دارد که میتواند بهراحتی توسط والدین شناسایی شود. برخی از رایجترین نشانههای برفک دهان شیرخوار عبارتاند از:
- لکههای سفید یا زرد رنگ در داخل دهان: این لکهها ممکن است روی زبان، لثهها، سقف دهان و داخل گونهها ظاهر شوند.
- عدم تمایل به شیر خوردن: برفک دهان نوزاد ممکن است باعث ناراحتی و درد هنگام مکیدن شود که منجر به بیقراری و امتناع از شیر خوردن میشود.
- قرمزی و التهاب دهان: در برخی موارد، نوزادانی که دچار برفک هستند، ممکن است قرمزی و تورم در داخل دهان داشته باشند.
- ترکهای گوشه دهان: برخی نوزادان ممکن است دچار ترکخوردگی در گوشههای لب شوند که میتواند نشانهای از برفک دهان نوزاد باشد.
- پوشش سفید روی زبان که بهراحتی پاک نمیشود: بر خلاف باقیمانده شیر که با پاک کردن از بین میرود، لکههای برفک دهان شیرخوار محکم به سطح دهان چسبیده و با دستمال یا گاز استریل بهراحتی پاک نمیشوند.
در صورت مشاهده این علائم، والدین باید به پزشک مراجعه کنند تا تشخیص دقیق داده شود و درمان مناسب برای برفک دهان نوزاد آغاز شود.
علت برفک دهان نوزاد
برفک دهان نوزاد به دلیل رشد بیشازحد قارچ کاندیدا آلبیکنس ایجاد میشود. این قارچ بهطور طبیعی در بدن انسان، از جمله در دهان و دستگاه گوارش، وجود دارد، اما زمانی که تعادل باکتریها در دهان نوزاد به هم بخورد، میتواند رشد غیرطبیعی داشته باشد و باعث ایجاد برفک دهان شیرخوار شود.
این عفونت معمولاً در نوزادان و شیرخواران زیر 6 ماه رخ میدهد و میتواند در اثر عوامل مختلفی تشدید شود.
یکی از اصلیترین دلایل برفک دهان نوزاد، سیستم ایمنی ضعیف نوزاد است. نوزادان تازه متولدشده هنوز سیستم ایمنی کاملی ندارند و بدن آنها قادر به مبارزه مؤثر با برخی میکروبها و قارچها نیست.
همین امر باعث میشود که قارچ کاندیدا آلبیکنس در شرایط مساعد رشد کند و منجر به برفک دهان نوزاد شود. این موضوع بیشتر در نوزادان نارس دیده میشود، زیرا سیستم ایمنی آنها ضعیفتر از نوزادان رسیده است.
یکی دیگر از دلایل مهم برفک دهان شیرخوار، مصرف آنتیبیوتیکها توسط مادر یا نوزاد است. اگر مادر در دوران بارداری یا شیردهی آنتیبیوتیک مصرف کرده باشد، این دارو میتواند تعادل طبیعی باکتریهای مفید را در بدن مادر و نوزاد به هم بزند.
همچنین، اگر نوزاد به هر دلیلی آنتیبیوتیک دریافت کند، باکتریهای مفید دهان او کاهش یافته و محیط برای رشد قارچها مساعد میشود. در چنین شرایطی، احتمال برفک دهان نوزاد افزایش مییابد.
عدم رعایت بهداشت نوک سینه مادر یکی دیگر از عوامل انتقال برفک دهان نوزاد است. اگر مادر قبل از شیردهی نوک سینههای خود را بهخوبی تمیز نکند، ممکن است قارچ کاندیدا از پوست مادر به دهان نوزاد منتقل شود.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که مادر دچار ترکخوردگی یا زخم در ناحیه نوک سینه باشد، زیرا این زخمها میتوانند محیط مناسبی برای رشد قارچ ایجاد کنند و باعث انتقال آن به نوزاد شوند.
استفاده از پستانک یا شیشهشیر آلوده نیز یکی دیگر از دلایل رایج برفک دهان نوزادان است. اگر پستانک یا شیشهشیر بهدرستی استریل نشوند، قارچ کاندیدا آلبیکنس میتواند روی سطح آنها باقی بماند و هنگام استفاده توسط نوزاد، وارد دهان او شود. نوزادانی که بهطور مداوم از پستانک استفاده میکنند، ممکن است بیشتر در معرض خطر برفک دهان شیرخوار قرار بگیرند.
دیابت مادر نیز میتواند عاملی برای برفک دهان نوزاد باشد. مادرانی که دیابت کنترلنشده دارند، سطح قند خون بالایی دارند که میتواند رشد قارچهای دهانی را تسریع کند. اگر مادر به دلیل دیابت دچار برفک نوک سینه شود، این عفونت میتواند از طریق شیردهی به نوزاد منتقل شده و باعث برفک دهان نوزاد شود.
رطوبت زیاد در دهان نوزاد نیز میتواند زمینهساز رشد بیشازحد قارچها باشد. نوزادانی که دائماً دهانشان مرطوب است، مانند نوزادانی که بزاق زیادی تولید میکنند یا زیاد از پستانک استفاده میکنند، ممکن است بیشتر در معرض برفک دهان نوزاد قرار بگیرند.
قارچها در محیطهای مرطوب و گرم رشد بهتری دارند، بنابراین ایجاد شرایط خشکتر برای دهان نوزاد میتواند به کاهش خطر برفک دهان شیرخوار کمک کند.
عدم رعایت بهداشت دهان نوزاد نیز میتواند منجر به ایجاد برفک دهان نوزادان شود. برخی والدین تصور میکنند که نیازی به تمیز کردن دهان نوزاد قبل از رویش دندانها نیست، اما قارچ کاندیدا میتواند حتی روی لثهها و زبان نوزاد رشد کند. استفاده از گاز استریل و آب جوشیده خنکشده برای تمیز کردن دهان نوزاد بعد از هر وعده شیردهی میتواند از رشد بیشازحد قارچ جلوگیری کند.
علاوه بر این، تغذیه نوزاد از طریق شیر خشک ممکن است خطر برفک دهان نوزاد را افزایش دهد. شیر خشک محیط مناسبی برای رشد قارچها فراهم میکند، بهویژه اگر نوزاد پس از خوردن شیر خشک دهان خود را تمیز نکند.
در مقابل، شیر مادر حاوی ترکیباتی است که به کاهش رشد قارچها کمک میکند و احتمال برفک دهان شیرخوار را کاهش میدهد.
بهطور کلی، برفک دهان نوزاد ناشی از رشد بیشازحد قارچ کاندیدا آلبیکنس است که میتواند تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند ضعف سیستم ایمنی، مصرف آنتیبیوتیکها، رعایت نکردن بهداشت مادر و نوزاد، استفاده از وسایل آلوده و شرایط خاص مادر مانند دیابت باشد.
با شناخت این عوامل، والدین میتوانند اقدامات پیشگیرانهای انجام دهند تا از بروز برفک دهان نوزاد جلوگیری کنند و در صورت بروز علائم، بهموقع برای درمان اقدام نمایند.
روشهای درمان برفک دهان نوزاد
برفک دهان نوزاد معمولاً با درمانهای ساده برطرف میشود. برخی از روشهای رایج درمان برفک دهان شیرخوار عبارتاند از:
- داروهای ضدقارچ: پزشک ممکن است داروهایی مانند نیستاتین یا فلوکونازول را برای درمان برفک دهان نوزاد تجویز کند. این داروها معمولاً بهصورت قطره یا ژل تجویز میشوند و مستقیماً روی ناحیه آسیبدیده اعمال میشوند.
- رعایت بهداشت دهان نوزاد: استفاده از گاز استریل و آب جوشیده خنکشده برای تمیز کردن دهان نوزاد میتواند به کاهش قارچ کمک کند.
- ضدعفونی کردن پستانک و شیشهشیر: والدین باید تمام وسایل تغذیهای نوزاد را بهطور مرتب ضدعفونی کنند تا از انتقال مجدد قارچ جلوگیری شود.
- تغییر رژیم غذایی مادر: اگر مادر در دوران شیردهی است، مصرف قند و کربوهیدراتهای تصفیهشده را کاهش دهد، زیرا این مواد میتوانند رشد قارچ را تحریک کنند.
روشهای تشخیص برفک دهان نوزاد
برفک دهان نوزاد معمولاً توسط پزشک با معاینه ظاهری دهان نوزاد تشخیص داده میشود. این عارضه بهصورت لکههای سفید یا کرمرنگ روی زبان، لثهها، داخل گونهها و سقف دهان ظاهر میشود.
یکی از مشخصههای برفک دهان شیرخوار این است که این لکهها با کشیدن گاز استریل یا پارچه مرطوب بهراحتی پاک نمیشوند و اگر پاک شوند، ممکن است زیر آن ناحیهای قرمز و ملتهب دیده شود. این ویژگی به پزشک کمک میکند تا برفک دهان نوزاد را از باقیمانده شیر در دهان نوزاد متمایز کند.
در بیشتر موارد، برفک دهان نوزادان نیازی به آزمایشهای پیچیده ندارد، اما اگر پزشک مشکوک باشد که نوزاد به عفونت قارچی شدیدتر یا مشکل زمینهای دیگری مبتلا است، ممکن است نمونهای از لکههای سفید دهان نوزاد را برای بررسی بیشتر زیر میکروسکوپ بردارد.
این نمونهگیری بهوسیله یک سوآب استریل انجام میشود و قارچ کاندیدا آلبیکنس در آزمایشگاه مورد بررسی قرار میگیرد.
گاهی پزشک برای تشخیص برفک دهان شیرخوار، از سابقه پزشکی مادر و نوزاد کمک میگیرد. اگر مادر هنگام شیردهی دچار درد در نوک سینه، ترکخوردگی یا خارش نوک سینه باشد، احتمال دارد که عفونت قارچی بین مادر و نوزاد منتقل شده باشد.
علاوهبر این، اگر نوزاد اخیراً آنتیبیوتیک مصرف کرده باشد، این موضوع میتواند احتمال ابتلا به برفک دهان نوزاد را افزایش دهد و در نتیجه به تأیید تشخیص پزشک کمک کند.
بررسی علائم دیگر نوزاد نیز به پزشک در تشخیص کمک میکند. برفک دهان نوزادان معمولاً با بیقراری، امتناع از شیر خوردن، ناراحتی هنگام مکیدن و در برخی موارد ترکهای گوشه دهان همراه است. اگر پزشک متوجه این علائم همراه با لکههای سفید در دهان نوزاد شود، تشخیص برفک دهان نوزاد بهراحتی تأیید میشود.
در برخی موارد نادر که برفک دهان نوزاد به درمانهای معمول پاسخ ندهد، ممکن است پزشک آزمایش خون یا آزمایشهای سیستم ایمنی را برای بررسی احتمال مشکلات ایمنی یا بیماریهای زمینهای انجام دهد.
نوزادانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند یا نوزادان نارس، بیشتر در معرض عفونتهای قارچی شدیدتر هستند. در این شرایط، بررسیهای دقیقتر برای تشخیص علت اصلی بیماری ضروری است.
بهطور کلی، برفک دهان شیرخوار اغلب با معاینه فیزیکی ساده قابلتشخیص است و در بیشتر موارد نیازی به آزمایشهای پیچیده ندارد. اما در شرایط خاص که عفونت شدید است یا نوزاد پاسخ مناسبی به درمان نمیدهد، آزمایشهای میکروسکوپی و بررسیهای پزشکی تکمیلی ممکن است انجام شود.
والدین باید در صورت مشاهده علائم برفک دهان نوزاد به پزشک مراجعه کنند تا با تشخیص صحیح، درمان مناسب را دریافت نمایند.
روشهای پیشگیری از برفک دهان نوزاد
پیشگیری از برفک دهان نوزاد بسیار مهم است و با رعایت نکات زیر میتوان خطر ابتلا را کاهش داد:
- تمیز نگهداشتن دهان نوزاد پس از هر وعده شیر خوردن
- ضدعفونی کردن پستانک، شیشهشیر و وسایل تغذیهای نوزاد
- رعایت بهداشت نوک سینه مادر و شستن آن با آب ولرم پس از شیردهی
- پرهیز از مصرف بیشازحد آنتیبیوتیکها بدون تجویز پزشک
عوارض برفک دهان نوزاد
برفک دهان نوزاد در بیشتر موارد یک عفونت خفیف و قابلدرمان است، اما اگر این مشکل بهموقع کنترل نشود، میتواند منجر به عوارض جدیتر شود. یکی از مهمترین عوارض برفک دهان شیرخوار، بیقراری و کاهش اشتها در نوزاد است.
نوزادانی که دچار برفک دهان میشوند، هنگام شیر خوردن احساس درد و ناراحتی دارند که ممکن است باعث امتناع آنها از شیر خوردن شود. این مشکل اگر ادامه پیدا کند، میتواند تأثیر منفی بر رشد و وزنگیری نوزاد بگذارد.
یکی دیگر از عوارض مهم برفک دهان نوزاد، کمآبی بدن است. نوزادانی که به دلیل برفک، شیر کافی دریافت نمیکنند، ممکن است دچار کمآبی و کاهش سطح انرژی شوند. علائم کمآبی در نوزاد شامل کاهش دفعات ادرار، بیحالی، خشکی دهان و گریه بدون اشک است.
اگر برفک دهان شیرخوار منجر به کاهش مصرف مایعات شود، والدین باید سریعاً به پزشک مراجعه کنند تا از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری شود.
انتقال عفونت به مادر شیرده یکی دیگر از عوارض برفک دهان نوزاد است. این عفونت میتواند از طریق شیردهی به مادر منتقل شده و باعث ایجاد برفک در نوک سینه مادر شود.
مادرانی که به این عارضه دچار میشوند، ممکن است درد شدید در هنگام شیردهی، ترکخوردگی نوک سینه، خارش و قرمزی سینه را تجربه کنند. در مواردی که برفک دهان شیرخوار به مادر منتقل میشود، درمان همزمان مادر و نوزاد ضروری است تا از انتقال مجدد عفونت جلوگیری شود.
اگر برفک دهان نوزاد درمان نشود، ممکن است عفونت گسترش یابد و به سایر نقاط بدن نوزاد منتقل شود. در برخی موارد شدید، قارچ کاندیدا آلبیکنس میتواند از دهان به گلو، مری و حتی دستگاه گوارش نوزاد گسترش یابد و مشکلات گوارشی مانند نفخ، دلدرد و اسهال ایجاد کند.
در نوزادانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، خطر انتشار عفونت بیشتر است و ممکن است نیاز به درمان دارویی قویتر باشد.
طولانی شدن برفک دهان شیرخوار همچنین میتواند منجر به ایجاد زخم و ترک در دهان نوزاد شود. این مشکل باعث میشود که نوزاد هنگام مکیدن شیر، احساس درد بیشتری داشته باشد و در برخی موارد، ممکن است به ایجاد عفونتهای باکتریایی ثانویه در دهان نوزاد منجر شود.
برای جلوگیری از این مشکل، والدین باید در صورت مشاهده برفک دهان نوزاد سریعاً اقدام به درمان آن کنند و توصیههای پزشک را رعایت نمایند.
در نهایت، اگر برفک دهان نوزاد بهموقع درمان نشود، ممکن است نیاز به داروهای ضدقارچ قویتر باشد. در برخی موارد شدید، ممکن است پزشک داروهایی مانند نیستاتین یا فلوکونازول را تجویز کند تا عفونت کنترل شود.
به همین دلیل، تشخیص و درمان بهموقع برفک دهان شیرخوار اهمیت زیادی دارد تا از بروز عوارض جدیتر جلوگیری شود و نوزاد بتواند بدون مشکل به تغذیه طبیعی خود ادامه دهد.
همه چیز درباره برفک دهان نوزاد
برفک دهان نوزاد یکی از عفونتهای شایع در نوزادان و شیرخواران است که معمولاً در هفتههای اول پس از تولد ظاهر میشود. این بیماری ناشی از رشد بیشازحد قارچ کاندیدا آلبیکنس در دهان نوزاد است.
بهطور طبیعی، این قارچ در بدن بسیاری از افراد وجود دارد، اما زمانی که تعادل باکتریهای مفید در دهان نوزاد به هم بخورد، میتواند به رشد غیرطبیعی خود ادامه داده و منجر به برفک دهان شیرخوار شود.
این عارضه معمولاً بیخطر است، اما در برخی موارد، ممکن است باعث کاهش اشتها، بیقراری و ناراحتی هنگام شیر خوردن شود.
دلایل مختلفی برای برفک دهان نوزاد وجود دارد. ضعف سیستم ایمنی نوزاد یکی از مهمترین عوامل است، زیرا در ماههای اول زندگی، سیستم ایمنی بدن او هنوز بهطور کامل توسعه نیافته است و نمیتواند بهخوبی با عفونتهای قارچی مقابله کند.
مصرف آنتیبیوتیکها نیز میتواند تعادل طبیعی باکتریها را در دهان به هم بزند و شرایط مناسبی برای رشد قارچ کاندیدا فراهم کند. علاوهبر این، عدم رعایت بهداشت دهان و وسایل تغذیهای نوزاد مانند شیشهشیر، پستانک و حتی بهداشت سینه مادر در دوران شیردهی میتواند احتمال بروز برفک دهان نوزاد را افزایش دهد.
تشخیص برفک دهان نوزاد معمولاً از طریق معاینه ظاهری انجام میشود. لکههای سفید یا کرمرنگ روی زبان، لثهها، سقف دهان و داخل گونهها، مهمترین نشانه برفک دهان شیرخوار است.
برخلاف باقیمانده شیر که بهراحتی پاک میشود، این لکههای قارچی به سطح دهان چسبیدهاند و با کشیدن گاز استریل یا دستمال مرطوب بهراحتی پاک نمیشوند. در موارد شدید، ممکن است نوزاد هنگام مکیدن دچار درد و ناراحتی شود که این موضوع میتواند بر روند تغذیه و وزنگیری او تأثیر منفی بگذارد.
برای درمان برفک دهان نوزاد، پزشکان معمولاً داروهای ضدقارچ مانند نیستاتین یا فلوکونازول را تجویز میکنند. این داروها به شکل قطره یا ژل مخصوص دهان هستند و باید چند بار در روز روی نواحی آسیبدیده اعمال شوند.
رعایت بهداشت دهان نوزاد، شستوشوی پستانک، شیشهشیر و سایر وسایل تغذیهای بهطور منظم و تمیز کردن نوک سینه مادر در دوران شیردهی میتواند به پیشگیری از برفک دهان شیرخوار کمک کند. همچنین، والدین باید مطمئن شوند که نوزاد بعد از هر وعده شیردهی، دهانش تمیز شده است تا از رشد بیشازحد قارچ جلوگیری شود.
درصورتیکه برفک دهان نوزاد درمان نشود، ممکن است عفونت به مادر شیرده منتقل شود. این عفونت میتواند باعث درد، ترکخوردگی و التهاب نوک سینه مادر شود که فرایند شیردهی را دشوار میکند.
علاوهبر این، برفک دهان شیرخوار در موارد شدید ممکن است به سایر بخشهای بدن مانند دستگاه گوارش گسترش یابد و باعث مشکلات گوارشی مانند اسهال شود. برای جلوگیری از این مشکلات، درمان سریع و رعایت نکات بهداشتی ضروری است.
بهطور کلی، برفک دهان نوزاد یک مشکل شایع اما قابلدرمان است. تشخیص زودهنگام، رعایت بهداشت دهان نوزاد و وسایل تغذیهای، استفاده از داروهای ضدقارچ و پیگیری وضعیت نوزاد توسط پزشک، میتوانند نقش مهمی در پیشگیری و درمان برفک دهان شیرخوار داشته باشند.
والدین باید در صورت مشاهده علائم برفک دهان در نوزاد، برای بررسی و درمان بهموقع، به پزشک مراجعه کنند تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری شود.
سخن نهایی
برفک دهان نوزاد اگرچه شایع است، اما با رعایت اصول بهداشتی و استفاده از درمانهای مناسب بهراحتی کنترل میشود. آگاهی از علائم، دلایل و روشهای درمان این عفونت به والدین کمک میکند تا در صورت مشاهده برفک دهان شیرخوار بهموقع اقدام کرده و از ناراحتی نوزاد جلوگیری کنند.
سؤالات متداول
1. آیا برفک دهان نوزاد خطرناک است؟
خیر، اما اگر درمان نشود، ممکن است باعث ناراحتی نوزاد و کاهش اشتها شود.
2. آیا برفک دهان نوزاد مسری است؟
بله، میتواند از طریق شیردهی به مادر منتقل شود.
3. چقدر طول میکشد تا برفک دهان شیرخوار درمان شود؟
با درمان مناسب، معمولاً طی یک تا دو هفته برطرف میشود.
4. آیا تغذیه مادر تأثیری بر برفک دهان نوزاد دارد؟
بله، مصرف زیاد قند توسط مادر ممکن است رشد قارچ را تحریک کند.